دیابت و گیجی

گیجی و سرگیجه در بیماریهای بسیاری دیده می شوند. معمولا افرادی که دچار اختلال در ساختارهای گوش داخلی یا اعصاب مرتبط با آنها هستند از سرگیجه شکایت دارند. بیماریهایی مثل بیماری منیر یا سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم از اختلالات مرتبط با ساختارهای گوش داخلی هستند و نیاز به ارزیابی و درمان تخصصی گوش داخلی دارند. با این وجود در برخی از بیماریهای عمومی تر مثل بیماری دیابت نیز گیجی و سرگیجه دیده می شود.

دیابت یا بیماری قند یک اختلال متابولیک (مرتبط با سوخت و ساز) در بدن است. در این بیماری توانایی تولید هورمون انسولین در بدن از بین می‌رود یا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و بنابراین انسولین تولیدی نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد. نقش اصلی انسولین پایین آوردن قند خون توسط روش های مختلف است. در دیابت، سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می‌یابد از این‌رو میزان قند خون افزایش یافته که به‌آن افزایش قند خون (هایپرگلیسمی) می‌گویند. در صورت وجود طولانی مدت هایپرگلیسمی، رگ‌های بسیار ریز در بدن آسیب می بینند و بنابراین اعضای مختلف بدن همچون کلیه، چشم، گوش و اعصاب درگیر می شوند. برای مثال کم شنوایی حسی-عصبی ناگهانی (Sudden Sensory-Neural Hearing Loss- SSNHL) که یکی از بیماریهای نسبتا شایع مربوط به گوش است در بیماران دیابتی بیشتر دیده می شود و احتمالا ناشی از آسیب دیدن عروق گوش داخلی و یا عصب شنوایی-تعادلی است. سرگیجه و عدم تعادل یک مشکل شایع در افرادی است که دچار کم شنوایی ناگهانی هستند و در این بیماران نیز دیده می شود.

از طرف دیگر قند خون بیماران دچار دیابت ممکن است در اثر دیر خوردن غذا و یا افزایش دوز دارو کاهش یابد. این مسئله باعث اختلال عملکرد مغز در نتیجه کمبود گلوکز می شود. در نتیجه بیمار احساس سبکی سر و یا گیجی را تجربه خواهد نمود. بیماران دچار دیابت و خانواده های آنها باید علائم کاهش قند خون یا هایپوگلیسمی را به خوبی بشناسند. این علائم شامل گیجی، تعریق، اختلال حواس و گاهی کما است. در صورتی که فرد هشیار است باید مواد غذایی دارای قند بخورد و در صورت نیاز تزریق گلوکاگون انجام می شود.

افزایش قند خون یا هایپرگلیسمی مشکل دیگری است که در بیماران دیابتی و در اثر عدم وجود انسولین کافی برای استفاده از گلوکز به منظور تولید انرژی دیده می شود. در این شرایط مجموعه ای از واکنش ها در بدن انجام میگیرد که منجر به دهیدراسیون (کم آبی بدن) و درنتیجه گیجی می گردد. این شرایط برای بیمار بسیار خطرناک است و باید سریعا درمان شود.

همچنین دیابت باعث افزایش احتمال بیماری‌های قلبی عروقی می شود که خود عاملی در ایجاد گیجی و سرگیجه هستند.

بنابراین غربالگری و تشخیص و درمان سریع این بیماری در افراد با خطر بالا می‌تواند در پیشگیری از این عوارض مؤثر باشد. تشخیص و همچنین غربالگری دیابت با انجام آزمایش قند خون انجام می شود.

در مواردی که گیجی و سرگیجه بیمار با درمانهای معمول پزشکی رفع نشود، بیمار دچار کم شنوایی باشد و یا پزشک به آسیب ساختارهای گوش داخلی و عصب تعادلی شک کند بیمار برای ارزیابی های تخصصی تر سرگیجه مثل ویدیونیستاگموگرافی ارجاع داده می شود.