درمان دارویی سرگیجه و عدم تعادل

سرگیجه واقعی در پی اختلال یا ضایعه سیستم دهلیزی ایجاد می گردد. در زمان تجویز دارو برای این اختلالات باید ابتدا نوع سرگیجه بیمار مشخص گردد. زمانیکه آسیب دهلیزی است و بیمار دچار سرگیجه است پزشک باید یک رویکرد درمانی را انتخاب نماید. گزینه های قدیمی که برای پزشکان وجود داشت به علائم بیمار بستگی داشت و شامل مشاهده و پیگیری بیمار تا بهبودی خودبخودی، درمان های فیزیکی و توانبخشی و درمان دارویی بوده است. امروزه درمان های دارویی و جراحی تنها در برخی موارد سرگیجه با منشاء دهلیزی مفید هستند. درمان های دارویی مورد استفاده در این اختلالات معمولا غیراختصاصی هستند و در اغلب موارد جهت تسکین علائم استفاده می شوند نه برای درمان علت آن.
به طور کلی دو دسته دارو برای درمان سرگیجه وجود دارند:
مهارکننده های عمومی دهلیزی
داروهای درمان یا پیشگیری از حملات سرگیجه ای خاص مانند منیر، میگرن وستیبولار و …
علائمی مانند تهوع و استفراغ و زمین خوردن اغلب از خود سرگیجه مشکل سازتر هستند. بسیاری از بیماران دچار اضطراب می شوند و این حالت ناتوان کننده است و می تواند توانایی بیمار را برای حرکت و جبران، محدود سازد. اگرچه هدف اصلی از تجویز دارو کاهش سرگیجه بیمار می باشد، بسیاری از داروها ممکن است توانایی مغز در جبران دهلیزی را کاهش دهند بنابراین باید فقط برای مدت کوتاهی مصرف شوند.
درمان رایج در این اختلالات، درمان اولیه ی علائم است. در مواردیکه سرگیجه در پی یک اختلال دیگر و به صورت ثانویه مانند عفونت یا مشکلات عروقی ایجاد شده باشد علت اصلی این مشکل باید در کنار سرگیجه درمان شود. از طرفی برخی داروها نیز وجود دارند که تاثیرات سمیت محیطی یا مرکزی دهلیزی ایجاد می نمایند و می توانند موجب سرگیجه شوند که برخی برگشت ناپذیر و برخی دائمی هستند.
مهارکننده های دهلیزی
داروهای زیادی می توانند به بیماران مبتلا به سرگیجه یا بیماری حرکت کمک نمایند که رایج ترین آن ها شامل بنزودیازپین ها، آنتی هیستامین ها و آنتی کولینرژیک ها هستند. این داروها مانع وقوع سرگیجه نمی شوند و معمولا شدت حملات و تهوع فرد را کاهش می دهند. استفاده مداوم از این مهارکننده ها موجب می شود که مغر توانایی درک صحیح اطلاعات ورودی دهلیزی، بینایی و حس عمقی را نداشته باشد در نتیجه مکانیسم جبران مختل خواهد شد. بنابراین این داروها تنها در فاز حاد بیماری مناسب هستند و نباید طولانی مدت مصرف شوند.
داروهای درمان اختلالات عروقی
از آنجا که مشکلات عروقی می تواند یکی از علل سرگیجه حاد باشد، درمان این اختلالات می تواند به بهبودی بیمار کمک نماید. فشار خون بالا، دیابت، چربی بالا یا دیگر بیماری های سیستمیک که جریان خون مویرگی را مختل می نمایند می تواند مشکلات عروقی ایجاد نماید.
داروهای درمان بیماری خودایمنی گوش
این بیماری معمولا همراه با افت شنوایی(علاوه بر سرگیجه) است که می تواند یک یا دوطرفه باشد. اگر وجود این بیماری در فرد تشخیص داده شود می بایست مصرف استروئیدها آغاز گردد. اگر تاریخچه بیمار مشخص نبوده و شک به وجود چنین اختلالاتی باشد میتوان از ارزیابی های آزمایشگاهی برای تایید تشخیص بهره برد.
دیگر داروها
آرام بخش هایی غیر از بنزودیازپین ها می تواند در درمان سرگیجه با اضطراب همراه آن مورد استفاده قرار گیرد. همچنین گزارشاتی از اثربخشی Ginkgobiloba، pribedi و ondansetrone دیده شده است با اینحال هنوز به صورت بالینی تایید نشده اند.

درمان دارویی سرگیجه

درک و دریافت وضعیت فرد در فضا و همچنین حفظ تعادل از طریق همکاری سه سیستم لابیرنت گوش داخلی، سیستم بینایی و سیستم حسی-پیکری انجام می شود. اگر اختلالی در این سیستم ها وجود داشته باشد مغز آن را به عنوان یک ناهمخوانی دریافت کرده و فرد احساس گیجی و یا سرگیجه خواهد داشت.

در درمان دارویی برای سرگیجه این نکته خیلی مهم است که مشخص شود نوع گیجی و سرگیجه بیمار چیست و سرگیجه در نتیجه آسیب کدام یک از سه سیستم مسئول حفظ تعادل ایجاد شده است. اهداف درمان دارویی سرگیجه شامل برطرف نمودن سرگیجه، افزایش جبران دهلیزی و کاهش علائمی مثل تهوع، استفراغ و علائم روحی روانی است. برخی از بیماران دچار سرگیجه، استرس و اضطراب زیادی را تجربه می کنند که باعث محدود شدن فعالیت های بیمار و در نتیجه کاهش احتمال جبران دهلیزی می شود. باوجودیکه هدف اصلی اکثر داروهای مورد استفاده برای درمان سرگیجه، کاهش سرگیجه است توانایی مغز برای جبران کاهش عملکرد در سیستم دهلیزی را هم کاهش می دهند و در نتیجه فقط برای مدت زمان کوتاهی تجویز می شوند. به همین دلیل، بیمار دچار سرگیجه نباید به صورت پیوسته و در دوره زمانی طولانی مدت، بدون تجویز پزشک از دارو استفاده کند. در اکثر بیماریهایی که منجر به سرگیجه می شوند پس از کاهش گیجی و سرگیجه باید از توانبخشی دهلیزی برای بهبود کامل علائم باقیمانده بیمار استفاده نمود.

در حال حاضر، درمان دارویی سرگیجه متمرکز بر درمان علائم است. اگر سرگیجه در نتیجه یک عامل مشخص مثل عفونت یا نارسایی عروقی ایجاد شده باشد علاوه بر درمان سرگیجه، عامل ایجاد سرگیجه نیز باید درمان شود. اگر یک بیماری دهلیزی مثل بیماری منیر باعث ایجاد سرگیجه شدید و دوره ای شده باشد داروهای خاصی برای بیمار تجویز می شود تا هم سرگیجه شدید درمان شود و هم از حملات بعدی سرگیجه پیشگیری کند.

داروهایی که معمولا برای درمان سرگیجه تجویز می شوند شامل آنتی هیستامین ها، آنتی کولینرژیک ها، بنزودیازپین ها، مسدود کننده های کانال کلسیم، کورتیکواستروئیدها و آنتی دوپامینرژیک ها و … هستند که براساس علائم بیمار و همچنین نتایج ارزیابی های سیستم دهلیزی بیمار و نوع بیماری ایجادکننده سرگیجه تجویز می شوند.