سرگیجه

تقریبا تمام افراد در طول زندگی خود سرگیجه را تجربه می کنند. کودکان در سالهای اول زندگی و پس از کسب توانایی ایستادن و راه رفتن می توانند به مدت نسبتا طولانی به دور خود بچرخند بدون اینکه مشکلی را احساس کنند. با بزرگ تر شدن آنها، مدت زمان این چرخیدن ها کاهش می یابد به دلیل اینکه با بلوغ سیستم تعادلی گوش داخلی و ارتباطات مرکزی آن، کودک احساس سرگیجه و عدم تعادل می کند که ناخوشایند است و باعث افتادن وی می گردد. این مثال نشان می دهد که حتی افراد طبیعی نیز سرگیجه را تجربه می کنند. اما دلیل ایجاد این سرگیجه، حرکت مایع گوش داخلی و به تبع آن حرکت چشم ها می باشد. پس از توقف چرخش، به دلیل حرکت مایع گوش داخلی، چشم ها همچنان حرکت می کنند و فرد به صورت کاذب احساس می کند که محیط اطراف در حال حرکت کردن و چرخش می باشد. به این حرکت چشم نیستاگموس گفته می شود که می تواند در نتیجه چرخش مداوم و یا بیماریهایی که به ساختار گوش داخلی آسیب می زنند و توازن و تعادل ساختارهای گوش داخلی را برهم می زنند ایجاد شود. البته اختلالات مغزی نیز می توانند باعث ایجاد نیستاگموس، گیجی و سرگیجه شوند.
شایع ترین بیماریهای مربوط به گوش داخلی که باعث ایجاد سرگیجه می شوند شامل سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV)، بیماری منیر، نوریت دهلیزی، گسیختگی مجرای نیمدایره ای فوقانی (SCDS)، فیستول پری لنفاتیک و اتیت گوش میانی هستند. اختلالات سیستم عصبی مرکزی مثل شوانومای دهلیزی، نارسایی ورتبروبازیلار، بیماری ام اس و میگرن دهلیزی نیز از علل شایع ایجاد گیجی و سرگیجه می باشند.
در موارد سرگیجه حاد مثل حملات بیماری منیر و شروع نوریت دهلیزی، به دلیل وجود سرگیجه شدید و غیرقابل تحمل، بیمار حتما به پزشک مراجعه می کند. اما نکته مهم در مورد گیجی و سرگیجه این است که در موارد بسیاری، به دلیل توانایی بالای سیستم عصبی مرکزی برای جبران (Compensation) ضایعه ایجاد شده، پس از مدت کوتاهی از شدت گیجی و سرگیجه کاسته می شود. اما این مسئله به دلیل بهبود ضایعه نیست بلکه تطبیق سیستم عصبی مرکزی را نشان می دهد. این مسئله باعث پنهان شدن عامل ایجاد گیجی و سرگیجه مثل تومور آکوستیک و نوریت دهلیزی خواهد شد و در نتیجه درمان دشوار خواهد شد و در مواردی مثل سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV)، دفعات عود بیماری بالا می رود. در نتیجه افراد دچار سرگیجه باید با مراجعه به پزشک متخصص و درصورت نیاز انجام آزمونهای تعادلی از جمله ویدیونیستاگموگرافی و الکتروکوکلئوگرافی توسط شنوایی شناس، از تشخیص قطعی علت سرگیجه خود آگاه شوند و اقدامات درمانی لازم نیز صورت پذیرد.